Literatuur uit Tilburg

Er zijn tientallen schrijvers uit Tilburg die min of meer bekendheid hebben gekregen op literair gebied. Zij schreven en schrijven romans en gedichtenbundels. In hun werken speelt Tilburg vaak een belangrijke rol. Een kleine selectie uit de collecties van Regionaal Archief Tilburg en een Tilburgse particulier worden getoond in een mini-expositie in Slexyz-Gianotten Emmapassage va. 4 mei tot eind juli 2012.

Collectie Regionaal Archief Tilburg

F TILB 606, Horsten, Een stad ontwaakt

F TILB 478, Heerkens, De Wolwevers

F TILB 242, De Nève, Bij ons op den Heuvel

F TILB 309, Mikkers, De verdwijning

F TILB 540, Mèn Tilburg

F TILB 657, Van de Ven, Tilburger uit enthousiasme

F TILB 613, Hornman, Door de wil geverfd

F TILB 429, Engelberts, Pijnenburg´s triomfen

F TILB 1373, Schilders, Tilburg van… tot…

D 304, Schotel, Tilburgsche avondstonden

D 814, Derks, De Lindeboom

Collectie Stadsmuseum Tilburg

Ronald Peeters, De Paap van Gramschap

Cees van Raak, Ramscheut

Frank van Pamelen, Tilburg tintelt

Nick J. Swart, Naked City Poems

Particuliere collectie

Mr. A. Roothaert, Doctor Vlimmen

Frank Valkenier, Blazoen

Walter Breedveld, Hexpoor, Sandra, De Kieviten

Tymen Trolsky, Hyacintha en Pasceline

Kees van Kalmthout, Ik ben liever dan alleen

Ko de Laat, Een naamgenoot uit Osdorp

Luc van Hoek, De Roothoorn

Uitbreiding Woordenboek van de Tilburgse Taal

Ed Schilders

Uitbreiding van het Woordenboek van de Tilburgse Taal – Voortgangsbericht door Ed Schilders

Het Woordenboek van de Tilburgse Taal is de afgelopen weken uitgebreid met ongeveer 1500 nieuwe citaten. De lijsten daarvan waren al eerder beschikbaar, en nu is elk citaat op zijn juiste plaats in het woordenboek geplaatst. Het betreft teksten uit columns van Kubke Kladder (Pierre van Beek; ca. 1929) en Naarus (Bernard de Pont; ca. 1940), de feuilletons van Jan Jaansen (Piet Heerkens; ca. 1938), de Tilburgse dictees van Gerard Steijns (2000-2010), en de teksten van de wedstrijd Wè zeetie? door Ed Schilders (2009). Bovendien zijn de desbetreffende trefwoorden opnieuw geordend waar dat nodig was zodat zich in veel gevallen een mooie tijdlijn aftekent, een soort van biografie van een woord of uitdrukking. Ook zijn er veel illustraties toegevoegd, met name van bloemen, planten, en dieren. Een goed voorbeeld van een vernieuwd lemma is het trefwoord ‘Kappecien’ dat nu is opgedeeld in vier onderdelen: de Tilburgse ‘blote-voeten-paters’ van Korvel, de meikever, de peulvrucht, en de bloem. Als extraatje is ook een vijftiental tot nu toe onbekende  cartoonachtige tekeningetjes van Cees Robben opgenomen.

Daarmee is de eerste fase van het project afgerond. In fase twee komt het werk aan bod van volksdichters Lechim (Michel van de Ven) , Piet van Beers, en de twee delen jeugdherinneringen van Jo van Tilborg.

Onderzoek Jongerentaal Cobbenhagenmavo

Wat is jullie taal?

Wat is jullie taal? Dat is de vraag die Timmietex stelt aan de hedendaagse jongeren van Tilburg. Tim van Dongen is geboren en getogen in Tilburg in de Reeshof. Hij praat een aardig mondje Tilburgs maar houdt er zo zijn eigen vocabulaire op na. Typisch Tilburgs? Niet helemaal als we kijken naar het alom bekende dialect. Toch spreekt hij wel degelijk de 'Taal van Tilburg'. In een eerdere blog wijdde ik er al aandacht aan.

Stadsmuseum Tilburg ontving vorig jaar 8000 woordkaartjes van Wil Sterenborg. Kaartjes waarop de taal van Tilburg werd vastgelegd. Anno 2012 is het Stadsmuseum benieuwd welke taal er nu gesproken wordt. Studio Blauwzuur ontwierp hiervoor eigentijdse kaartjes, waarmee de hedendaagse jongerentaal kan worden geregistreerd.

Typografisch Tilburg

Wie zich focust op taal en tekens in de stad en deze wil vastleggen met de camera, is al snel enkele uurtjes zoet. Zo overkwam mij dat tenminste.

Als voorbereiding op een digitale wandeling besloot ik een rondje te maken rondom de locatie van Regionaal Archief Tilburg vanuit de Kazernehof. Taal en tekens te over! Deze keer niet alleen gelet op historische markeringen maar een mix daarvan. Het resultaat is een bonte mengeling van letters, tekens en getallen.

Zo zijn er glas-in-loodramen, stickers, monumentale opschriften, tekstborden, uithangborden, wegwijzers, logo's, QR-codes, lichtkrantletters, banieren en markiezen met opschriften. Taal is overal en in talloze vormen aanwezig!

Zaterdag 12 mei lanceren we vanuit het archief de website Tilburg op de kaart. Daarin zijn onder andere punten aangemaakt voor 'Kerken en kloosters', 'Verdwenen plekken' en 'Monumenten'. Ook zijn er twee wandelingen aangemaakt: rondom kasteel De Strijdhoef in Udenhout en de andere (korte route) is de 'Taal op straat'.

Wie zaterdag de route mee wil uitproberen, brengt zijn mobiele telefoon mee voor een 'live' Tilburg op de kaart én een camera om nog meer taal en tekens vast te leggen. Al eerder maakte onder andere de Tilburgse Jane Peijen-Laureijsen foto's van taal & tekens op straat waarvan de resultaten op Flickr zijn verzameld onder de account Taal van Tilburg. Voor wie zich wil verdiepen in de techniek van het fotograferen en geinteresseerd is in de taal van de stad, kan terecht bij de cursus en tevens fotowedstrijd van Jan Stads.

Onderzoek Taal van Tilburg op Twitter

Merel Otten

Door honderd dagen, te beginnen op 1 mei, de tweets te doorzoeken waarin ‘Tilburg’ voorkomt, proberen we een duidelijk beeld te geven van wat ‘de Taal van Tilburg’ op Twitter is.

Hierbij maken we een onderscheid tussen accounts waarin de naam Tilburg voorkomt en berichten waarin deze stadsnaam voorkomt. De selectie vindt plaats op de soort boodschap die in de tweets te vinden is, welk woordgebruik er wordt toegepast (vooral gelet op formeel/informeel taalgebruik) en wat er wordt gezegd en bedoeld (dat zal vaak overeenkomen). Dit laatste aspect hangt sterk samen met de laatste vraag: wat is het imago van Tilburg dat in de tweets naar voren komt?

Hierbij zijn verschillende vragen belangrijk, waarvan er veel in de selectiecriteria die hierboven werden geschetst, besloten liggen. Een belangrijke vraag die er ook sterk mee samenhangt, is het taalgebruik van de mensen die over Tilburg twitteren. Gebeurt dit voornamelijk in het ABN, Tilburgs dialect, andere talen of mengvormen? En hangt dit samen met de mededeling die gedaan wordt of het effect dat men wil bereiken?

Aan alle tweets hangen we labels op. Deze labels zijn afkomstig van de hiervoor gestelde criteria en gaan dus onder meer in op het taalgebruik: hoeveel procent van de tweets is formeel en hoeveel informeel? Wordt er veel geretweet, worden er veel directe berichten gestuurd of ventileren twitteraars vooral hun eigen mening?

In deze honderd dagen zijn er waarschijnlijk een paar piekmomenten te zien (te denken aan: de kermis). De constante stroom tweets geven we op een tijdlijn weer, zodat ook deze piekmomenten duidelijk zichtbaar zijn.

Uiteindelijk komt er een onderzoeksverslag en een verkorte, gemakkelijk leesbare samenvatting. Na honderd dagen ontstaat zo een representatief en duidelijk beeld van hoe de stad Tilburg leeft op Twitter.

Rolbrug, voor de liefhebbers van Tilburg(s)

Jack van Dongen

Acht seizoenen stond het op het repertoire van TTT Theaterproducties Tilburg. We speelden het door heel Brabant en zelfs in Drente en Zuid-Limburg, onze eigen bewerking van Rolbrug. En dat is toch wel bijzonder voor een eigentijds toneelstuk in het Tilburgs.

Nu stoppen we met deze aansprekende tragikomedie. Maar niet zomaar. TTT Theaterproducties maakt van de laatste voorstelling van ROLBRUG een feestelijke aanbieding. Elke Tilburger kan in de voorverkoop kaarten bestellen voor dit succesnummer voor de bodemprijs van € 5,00. Daarmee willen we alle liefhebbers van Tilburg, het Tilburgs en van theater laten delen in het plezier dat wij zelf aan het bewerken en spelen van dit prachtige stuk hebben beleefd.

Dus boek snel voor de dernière van ROLBRUG, zaterdag 12 mei 2012, in de theaterzaal van Kunstbalie, Ringbaan Oost 8 in Tilburg (aanvang 20.15 uur).

Stuur een mailtje naar kaartjes-ttt@ziggo.nl met daarin het aantal kaarten dat u wilt bestellen. Wij sturen u een bevestiging en de kaartjes liggen op de avond van de voorstelling klaar aan de kassa.

Ruim een uur zult u geboeid kijken naar die man en vrouw van middelbare leeftijd op zoek naar geluk. Schrijver Bouke Oldenhof (bekend van het Us Abe-spektakel in het stadion van Heerenveen) karakteriseert ze in zijn woord vooraf als volgt: Fons en Maartje zien er al dertig jaar uit als onbeschreven bladen van 18. Hun buiken zijn te dik, hun huiden te dor en te gerimpeld om nog te kunnen geloven dat zij ooit die fossiele jeugd zullen consumeren.

Of het ongelooflijke toch gebeurt? Kom kijken, en genieten. Tilburgser kan het niet.

Kijk ook op de website