En grôot bist in de lucht

De 'Taal van Tilburg' is in de jaren '70 en '80 vastgelegd door een 'dialectwerkgroep'. Momenteel zijn er vrijwilligers actief die de interviews van toen uitschrijven. Hans Hessels is er één van. Hij werkte onderstaand fragment uit, verteld door ene heer Nouwens. Het verhaal gaat over 'en grôot bist in de lucht'.



027041 Regionaal Archief Tilburg (1932)

…van diejen boer aachter. Dè was zonne tweejdèkker. Wij wiere van …wèlke pieloote der inzaate dè weetek nie mar ik weet wèl dèttet zon jaa… zon siegaarekiesje was zak mar zègge.
Jè… Was hij neergestort, was hij eh.. dood?
Nie nirgestòrt ..die lande daor!!
Die landde daar?
..èn gewoon dèttie eu …jaa meschien meej brandstòfgebrèk òf zôo.
Jaa…
Gewoon enen èchte, dè weetek, dè weetek nòg goed. Enne den i…den irste sèppelin…
Een zeppelin?
En sèppelin, jè!!! Dè was in 14-18,  dè weetek ok nòg goed. Jaa, dè was, dè was smòrges al hil vroeg èn toen wasset misteg weer èn toen wonde wij in de Nuustraot… èn e… jè, toen moesek plasse èn e… wanneer dègge nouw  e.. moest, straks moest plasse òf jè… dègge, dègger öt moest om te plasse, dan moeste nòr bèùte netuurlijk hè. Dè kannek men èège nòg verdommes goed herinnere jè …dè was hil laag…mar wèl..et kwaam wèl laag as ge daor won…wonde in de Nuustraot. Pòtverdomme dan komt zoiets öt de wolke èùt, öt, öt dè bist èùt zak mar zègge, dè komt er.. Jaa.. kwies nie wèk zaag.
Dè kank me vurstèlle…
Een sigaar?
En siegaar? Jaa..nou ik liep nòr binne jonge ènne…jè
Iedereen wakker maken!?
Iederêen jè… dè was mar en maksemum… want, want die zaat drèk in de mist. Ik zèg teege men zuster en grôot bist in e…in e…in de lucht. Mar ge kost nie zègge netuurlek wè dè was hè
Nee…
Jaa, dè weetek nòg verdommes goed, dè was, dè was in 14-18 dèwwe die toen jè… toen den Duitser hier òn de, òn den IJzer zaat zak mar zègge hè..

 

 

 

Hallo wereld, de stad is van ons!

Tilburgse leerlingen mogen van zich laten horen: ´Hallo wereld, de stad is van ons!´ Beeldend kunstenaar Koen Delaere gaat met ze aan de slag. Hij vindt de aanwezigheid van kinderen té onzichtbaar in de stad. Boodschappen van de overheid en commerciële bedrijven vullen de openbare ruimte met reclameslogans, waarschuwingen en verboden. Delaere wil leerlingen laten communiceren aan het grotere publiek door het maken van vlaggen.

Koen Delaere met leerlingen aan het werk

 



Het project ’Hallo wereld’ is ontleend aan het thema van de Kinderboekenweek 2012: culturele diversiteit en identiteit. Zo heeft ieder land of elke cultuur zijn eigen symbolentaal. De Tilburgse leerlingen gaan dan ook een eigen vlag ontwerpen door gebruik te maken van patronen en vormen die aansluiten bij hen zelf en hun leefomgeving. Maken zij daarmee de stad mooier? Eigenen zij zich de stad toe? Of laten zij zien wat hen bezighoudt?
 

Beeldend kunstenaar Koen Delaere begeleidt de leerlingen in het ´vlaggenproject´. In de klas krijgen de leerlingen een voorbereidende les over vlaggen, banieren en vaandels in zowel het verleden als heden. Het ontwerp en de uitvoering ervan vinden in drie dagdelen onder andere plaats in Vincents Tekenlokaal. De lessen zijn in september / oktober, voorafgaand aan de Kinderboekenweek. De resultaten worden getoond in november in of rondom Bibliotheek Koningsplein, aansluitend bij de presentatie van ´Taal van Tilburg´ dat door Stadsmuseum Tilburg is geïnitieerd.
 

Duur: Projectweek in september / oktober (in overleg)

Kosten: € 250,- per klas

Groep: BO middenbouw / bovenbouw
Neem voor meer informatie of aanmelding contact op via boekingenvtl@mommerskwartier.nl

Literaire wandelingen door Tilburg

In het kader van het project Taal van Tilburg organiseren Stadsmuseum Tilburg en Stadsgidserij Tilburg literaire wandelingen door het centrum van Tilburg.

Tijdens de wandeling komen op bijzondere wijze schrijvers en dichters aan de orde, die een band hebben met Tilburg. Enkele aansprekende namen: Anton Roothaert (Dr. Vlimmen), Antony Kok (De Stijl), Ivo de Wijs en Bart Chabot.

Daarnaast wordt ruim aandacht besteed  aan de Tilburgse taal van Cees Robben.

Speciaal is de medewerking van een aantal hedendaagse Tilburgse schrijvers en dichters zoals Esther Porcelijn, JACE van de Ven, Cees van Raak, Jasper Mikkers en Ko de Laat.

Zij geven tijdens de wandeling acte de présence met voordrachten uit hun werk.
Al met al een unieke gebeurtenis.

De wandelingen vinden plaats op vier achtereenvolgende zondagen.
data: 23 en 30 september en 7 en 14 oktober
tijden: van 11.00 - 13.00 uur.

Deelname:   € 3,-- p.p.

Informatie en reserveren: stadsgids Fons van den Hout:

Tel. 013 - 5350288, E-mail: houtbormans@hetnet.nl

Kluun over de taal van Tilburg: ´De hogati´

 In de Telegraaf van zaterdag 28 juli schrijft oud-Tilburger Kluun over de taal van Tilburg. De aanleiding daarvoor is de Tilburgse kermis.









  

Spreken emigranten nog de taal van Tilburg?

Volgens de statistieken van dit blog zijn er mensen in Duitsland, Frankrijk en zelfs de Verenigde Staten die deze website regelmatig lezen. Mochten die gegevens kloppen, dan ga ik ervan uit dat het oudTilburgers zijn. Klopt dat? Het zou namelijk leuk zijn als die 'autochtonen' van zich lieten horen. Spreken zij nog de taal van Tilburg? En zo ja, welke woorden zijn dat dan? Ik voeg de kaart hier toe, dan kunnen de migranten zelf zien dat ze geregistreed staan ;-)

Voor degene die dit leest als oudTilburger in een ver vreemd land, laat iets van u horen? We lezen en horen graag of u de taal van Tilburg nog beheerst!

Mini-expo in Selexyz Gianotten Tilburg

Te zien tot en met september 2012 in een mini-expositie in Selexyz Gianotten Tilburg

 

De ´Taal van Tilburg´ is mede gevormd door vele honderden boeken van de Fraters van Tilburg en de Drukkerij van het R.K. Jongensweeshuis, sinds 1958 Uitgeverij Zwijsen genoemd. In de loop der jaren verschenen over het algemeen school- en leesboeken voor jongeren, waaronder bekende lees- en rekenmethodieken. Van vele uitgaven waren de fraters auteur. De hier getoonde selectie is afkomstig uit een particuliere collectie.

Uitgaven Drukkerij R.K. Jongensweeshuis Tilburg / Uitgeverij Zwijsen, Tilburg:

-         N. Doumen, Wondere wegen (nr. 11 van Roomsche Reeks), 1927.

-         N. Doumen, Rond de winterwende, 1927.

-         M. Versteeg, Het prentenboek van de kinderbiecht, 1927

-         M. Versteeg, Het prentenboek van de kinderbiecht, 1948

-         De Engelbewaarder, ingebonden jaargang 32, 1916.

-         Klaas Jansen, Jan Klassen en de Geit, 1947.

-         Frans Fransen, Knilleke het trouwe kleermakertje, 1952

-         N. Mulders, Sint Nikolaas, Roomsche Reeks nr. 5, 1931.

-         Frans Fransen, Puk & Muk, 1956.

-         Frans Fransen, Prinses Rosalinde (Puk & Muk), 4^e druk, Zwijsen.

-         Frans Fransen, Puk & Muk, , 8^e druk, 1947.

-         Frans Fransen, Muk de drakendoder, 10^e druk, Zwijsen,.

-         Fr. S. Rombouts e.a., De Mei-boom, dl. 7.

-         Jos. M. Reijnders en N. Doumen, Ik lees al, dl. 3, 17^e dr., 1955.

-         Jos. M. Reijnders en N. Doumen, Ik lees al, dl. 1, 17^e dr., 1955.

-         Jos. M. Reijnders en N. Doumen, Ik lees al, dl. 1, 1950.

-         Jos. M. Reijnders en N. Doumen, Ik lees al, dl. 5, 1951.

-         Jos. M. Reijnders en N. Doumen, Ik lees al, dl. 6, 1951.

-         Jos. M. Reijnders en N. Doumen, Ik lees al, dl. 8, 1929.

-         M.C. Versteeg, Echt lezen, dl. 9, 1954.
-        Fr. V. van Nispen, Groeiende taal, dl. 10, 1954

Educatief project Taal en identiteit in Noord-Brabant

'Wat je zegt ben je zelf!' zo luidt het educatieve project van Erfgoed Brabant voor leerlingen van de eerste klas havo / vwo. Een map met daarin een docentenhandleiding, twee CD's, een werkboek en een set bijlagen. Dat alles is verpakt in een fraai vormgegeven map. Het doel is niet 'een lesje Brabants, om dialecten aan te leren, maar laat de leerlingen op een prettige manier kennis maken met de taal van de eigen omgeving.'

Kennismaken met taalvariatie in Noord-Brabant, bewustwording van hoe we spreken, vooroordelen over dialect en herkennen van het Brabants komen aan bod in de erfgoedles. Ook de ontwikkeling van dialect over meerdere generaties is daar een onderdeel van. 'Taal is in al zijn diversiteit een van de meest centrale markeerders van identiteit', aldus prof. dr. Jos Swanenberg in het voorwoord van het lesmateriaal. 'Taalverandering geeft telkens nieuwe impulsen aan het taalgebruik, zonder de oude authentieke eigenschappen van de Brabantse streektaal uit te wissen.'

Het project is interactief: docenten kunnen gebruik maken van diverse filmpjes o.a. over de Brabantse taal en 'lessen voor op de Tilbörgse kèrmes'. Ook leerlingen die hun opa of oma interviewen, kunnen als filmpje worden toegevoegd. Op de bijgevoegde CD's zijn fragmenten te beluisteren uit Drenthe, 't Gooi, Limburg en Den Haag, evenals uit Brabant: Berlicum, Zundert, Oud Gastel, Loon op Zand, Boxmeer. Tilburg niet? Nee, want het Brabants wordt volgens Swanenberg verdeeld in regio's: West-Brabants, Baronies, Midden-Brabants, Oost-Brabants en Cuyklands. Tilburg behoort uiteraard tot het midden van de provincie.

Dit project brengt me op het idee om straks na de vakantie de leerlingen van het Theresialyceum hiermee te confronteren. Op 30 oktober hebben zij de jaarlijkse 'Jongerencultuurdag', waarvan het Tekstorgel/de Taal van Tilburg een onderdeel is. Jongeren stimuleren hun cultureel zelfbewustzijn te ontwikkelen is namelijk een van de doelstellingen van hedendaags kunst- en cultuuronderwijs. De vragen uit het erfgoedproject 'Wat je zegt ben je zelf' kunnen daarbij helpen: 'Zijn er situaties waarin je anders praat dan thuis?' en vooral: 'Hoe ik praat zegt iets over wie ik ben'. 

Wat je zegt ben je zelf
Taal en identiteit in Noord-Brabant
www.erfgoedbrabant.nl