Maawmuur als immaterieel erfgoed van Tilburg?

Ad Roefs en Miranda Poel bij de rode brievenbussen

Ad Roefs met een geprinte (!) Maawmuur

Wat vindt u ervan? In hoeverre kan de Tilburgse Maawmuur als een vorm van immaterieel erfgoed worden beschouwd? De Tilburgse Maawmuur refereert immers aan een eeuwenoude voorganger, de Klaagmuur in Jeruzalem, en heeft een tweeledige functie. Zo kan het maawe als symbool van het lijden worden gezien en de reacties daarop als de belofte van herstel!

Volgens kunstenaar Miranda Poel zijn er twee zaken opvallend aan Tilburg: dat er zoveel gemaawd wordt enerzijds en dat de aan de kaak gestelde zaken veelal een concreet vervolg krijgen in een poging tot een antwoord/oplossing anderzijds. Ook de de plek van de Maawmuur is er een van betekenis: de muur bevindt zich in de driehoek van het stadskantoor, in het bijzonder de raadszaal, de rechtbank en de Heikese kerk.

De Maawmuur is opgebouwd uit stalen letters, gesitueerd aan de Cityring ter hoogte van het Willemsplein. De letters zullen in de loop van de tijd begroeid raken met klimop. Miranda Poel koos bewust voor deze tegenstelling in ‘hard’ en ‘zacht’. Zo zijn de grote, zware, stalen letters symbool voor de 'harde klacht' c.q. kritiek en de eromheen krullende wingerd verbeeldt de groei en ontwikkeling die uit klachten/kritiek voort kan komen. Maawe staat echter ook voor het feit dat niet iedere klacht gegrond is en meer dan eens wordt geuit zonder enig onderzoek of navraag naar drijfveer of motivatie achter hetgeen waarover geklaagd wordt. Naast dat kritiek de basis kan zijn voor ontwikkeling en groei kan zij evengoed de oorzaak zijn van het in de kiem smoren van goede initiatieven. De wingerd die met de seizoenen van kleur verschiet en zijn blad verliest is metafoor voor deze grilligheid en dynamiek.

De tekst van de muur is: ‘Wie geen fouten maakt, maakt meestal niets’. Deze wil 'de maawers' wijzen op het feit dat er wel erg veel en snel gemaawd wordt en een hart onder de riem steken van de mensen die zich te snel door kritiek of klachten laten ontmoedigen. Naast dat de muur volop ruimte tot maawe biedt, roept hij op tot meer verdraagzaamheid en spoort hij aan om toch vooral je ding te doen, te zeggen en te vinden. Klagen mag, ten behoeve van de kwaliteitsbewaking, maar fouten maken mag ook, ter wille van de vooruitgang. Geen vooruitgang zonder fouten.

De Maawmuur is een kunstwerk dat Miranda Poel maakte in samenwerking met Ad Roefs in opdracht van KORT. De klachten die in de muur terecht komen worden door Miranda zelf opgehaald en verwerkt. Een aantal komt op de site terecht die de kunstenaar speciaal voor de Maawmuur liet ontwerpen. De klachtenbussen in de Maawmuur zijn geen officiële postbussen voor de gemeente maar via de site kan en zal de gemeente zeker kennis nemen van de inhoud.

Braboneger bij de tentoonstelling

Steven Brunswijk, alias de Braboneger, treedt op tijdens de Taal van Tilburg-dag op 16 november. In de Bibliotheek, met de tentoonstelling op de achtergrond, maakte hij dit enthousiaste promofilmpje!

Mondelinge overlevering: `t pestorke z`n bruukske

Dat de taal van Tilburg onder andere gebaseerd is op mondelinge overlevering, bewijst deze bijdrage van Sjef Verhoeven. Zo geeft hij aan dat het verhaal van de pastoor en zijn broek al verschillende generaties meegaat en op diverse locaties in Brabant wordt verteld: 

1. Met lacunes Jet Lafèbre (Tilburg, 1912) (haar als kind verteld door Jet Scheepkens uit Eindhoven)

2. Tekst door de moeder van Leni de Bruyn (Tilburg)

3. Tekst gevonden door Cor Swanenberg op Mariaoord

4. Een fragment door J. Verhagen (1941) Schijndel
5. Tekst aan Brabants Buukske gezonden door Nettie Tonissen

We zullen 'es een bekske thee gon zette. Doe wa waoter op de moor

en dan za'k oe swèls vertelle van 'nen heelen auwen pestoor.

Dieën pestoor die wonde-n-in Pruise, of nee, in Limburg, geleuf ik host.

Och nee, och nee, 't was in Braobant. Dieën pestoor ha slèècht z'ne kost.

Hij was èrem, bitter èrem, mar hij gaaf ok alles weg

on de èrme van z'n perochie. Jè, 't is waor al wa'k oe zeg!

Vur z'n evenaoste zô-t-ie loope dur't grotste vuur.

IJvrig zaat ie in den biechtstoel 's aoves soms tot ellef uur.

Op 'nen zaoterdag-'n-aovond kwaam ie hil laot uit de kèrk.

"Mieke", zee-t-ie tot z'n dienstmèid, “'k heb vur jouw nog 'n bietje wèrk."

"Och pestoor, lo'me toch te bed gaon, 't is al zo verschrikkelijk laot.

Midden in de naacht nog wèrke? Nee, pestoor, da's nou ginne praot!"

Wie wil weten hoe het verhaal van de pastoor en zijn broek en zijn dienstmeid verder gaat, leest door op de website CuBra

Leesplènkske, nu ook in het Gôols

Op zaterdag 24 november is in Goirle het Gôols Leesplènkske ten doop gehouden, tijdens een Gôols Kefeej. Nee, geen Taal van Tilburg, maar toch wel heel erg mooi om te vermelden! Brabants Dagblad publiceerde erover op dinsdag 27 november2012.

Enkele bijzondere woorden uit het Gôols zijn ballefrutter, brôbôliekan, nissels en gummiegallege.
 

Bron: Brabants Dagblad 27 november 2012

Is het erg? Bende gek!

Op donderdag 1 november besteedde Brabants Dagblad uitgebreid aandacht aan het project Taal van Tilburg. Henri van der Steen interviewde Petra Robben, die het project al vanaf begin 2012 begeleidt. Het Tilburgs verandert. Woorden die vroeger veel gesproken werden in Tilburg, hoor je bijna niet meer. De vraag komt dan op of dat erg is. Is het jammer dat het geknauw verdwijnt? Petra geeft haar visie.

Nieuwe generaties

Bij de expo 'Taal van Tilburg' die sinds deze week te zien is in de bibliotheek aan het Koningsplein, staan twee jonge meiden bij het videoscherm. 'Leuk!', zo wijzen ze naar Timmietex en Steven Brunswijk.

 

Het zijn filmpjes van de ‘rasechte Tilburger’ Tim van Dongen onder de naam ‘Timmietex’. Al eerder wijdden we hier een blogpost aan onder de kop: 'Timmietex: Ik ben een kruikenzeiker, kèndem?' en 'Wat is jullie taal?' Nog niet besproken in dit blog maar toch ook ‘enen èchte kruikezeiker’ kan Surinamer Steven Brunswijk worden genoemd die opgroeide in Tilburg-Noord en later in Oud-Noord. Brunswijk werkt als portier in de Tilburgse binnenstad en treedt sinds kort naar buiten als cabaretier.

 

Brunswijk hanteert een eigen jargon, afwisselend dialect en ABN, als hij ´die tori vertelt over een blufmarokkaan´ die de tent binnen wil waar de Braboneger portier is. Landelijk maar ook lokaal anticipeert de Braboneger aldus op de hedendaagse maatschappij. Zo sluit hij zich aan bij de Tilburgse carnavalstraditie door het schrijven van een hit: ‘Gewoon betale’. ‘Hedde gij ’t moeilijk? Witte wa? Wa, nou crisis? Uit die WW! Nie mauwe, werke me die klauwe.’

 

In de expositie ´Taal van Tilburg´ zijn deze filmpjes opgenomen om te laten zien dat de taal overgenomen / meegedragen wordt door de ´nieuwere´ generaties: jongeren die geboren en getogen in Tilburg zijn en waarvan de ouders al dan niet autochtone inwoners zijn. De taal van Tilburg is niet langer dialect of ABN: het is een mengelmoes van een vernieuwde, veranderde taal.

Taal van Tilburg Tentoonstelling en Dag

De maand november staat de Tilburgse taal centraal in de bibliotheek aan het Koningsplein. De hele maand is er een gevoelige tentoonstelling over het Tilburgs: verrassend, grappig, verbijsterend, herkenbaar en leerzaam. Op 16 november is er een middag vol verleidingen. Met een tiental sprekers die binnen het kwartier hun talige punt moeten maken. Helaas zijn er geen kaarten meer te verkrijgen voor deze dag.

Stadsmuseum & taalcrack
Dat taal ‘egnie’ saai is, bewijst het project ‘Taal van Tilburg’. Het Stadsmuseum deed er in 2012 luchtig onderzoek naar, samen met een waaier aan (vaak serieuze) partners. Op de slotmanifestatie ‘Taal van Tilburg Dag’ laat een aantal van zich horen. Zoals de professoren Jos Swanenberg en Arnoud-Jan Bijsterveld en de schrijvers Jace van de Ven, Ed Schilders en Paul Spapens. Ook gevarieerd zijn de intermezzo’s van andere taaltalenten: Esther Porcelijn, Frank van Pamelen, Ferry van de Zaande, de Braboneger en rapper Timmietex. Uiteraard gaat het Stadsmuseum - bij monde van dialectcrack Petra Robben - in op het hoe en wat van het project.

Zien, horen & beleven
Aanleiding voor ‘Taal van Tilburg’ waren de dialectkaartjes die het Stadsmuseum kreeg van taalkenner Wil Sterenborg. Doel was een brug te slaan tussen vroeger tijden en vandaag de dag. Activiteiten waren er veel: van een tekstorgel tot stadswandelingen, van woordkaartjes tot serieus onderzoek. En de resultaten? Die mogen er zijn. Er zal op 16 november volop over gesproken worden. Bovendien is er de tentoonstelling. De hele maand november te zien, te horen en te beleven in de bibliotheek op het Koningsplein. Laat u bijpraten over de Tilburgse jongerentaal anno 2012, geniet van oude interviewfragmenten, schrik van graffititeksten, lach om de bedenksels van Tilburgse grapjassen.